Mizo Digest

'Ranvulhte hian a vulhtu zia leh nungchang an la chhawng duh khawp' an ti a. Noona hian a tidik viauin ka hria. Noona chu ui a ni a, ka nungchang ang chiah chiah a nei ni maiin ka ngai ṭhin. Aizawlah lehkhazira hostela ka awm laiin tuk khat chu kan hostel kawtah hian ui te tak te, bal zel hi a mei vai lah lah hian a lo ding a. A neituten an walk-pui a nih ringin ka pindan tukverh aṭangin ka thlir reng a. A dum a ni a, rawng varin a pawlh zauh bawk. Ui hmelṭha tak a ni. Eng emaw chen ka thlir hnuin min rawn hmu ve ni ngei tur a ni ka lam hawiin a rawn bauh leh ṭhat ṭhat ṭhin. Tukṭhuan ei dawn thleng pawha a neitu an lo la lan loh fo avang chuan a rilṭam ringin ka chaw ei bang hmet sawmin ka zuk pe a. Rei tak chaw ei tawh lo ang maiin a hap bawrh bawrh a, a lawm ve hle a ni ang a ei zawh hnu pawhin min ngheng talh talh a. Luhsan ka tum pawhin mi zui zel si a, ka pindanah chuan ka pawm lut ta ngawt a. A neitute an lo lan mai ringin ka ngaichang deuh reng a, lo ngaihsak awm erawh k...

Tho la, êng rawh; i êng chu a lo thleng a, Lalpa ropuina chu i chungah a lo chhuah tâk hi. (Isaia 60:1) Eng hi Quantam Physics aṭang chuan tha(energy) te tak te te(photon) inhlawm khawm a ni a. Eng kan tih hi thli chakna te, electric tha chakna te, nuclear tha chakna te ang thoa tha chi khat a ni tihna a nih ber chu. A awlsam zawnga sawi dawn chuan thil kan hmuh theihna tur atana lo awm hi eng chu a ni mai. Eng a awm lohna hmun chu thim kan ti a, thimah chuan thil engmah a hmuh theih loh ṭhin. Kan Bible chang tar lan hma chiah, Isaia bung 59-ah hian Israelte dinhmun thimzia leh an sualna te, thima an awm thu ziah a ni a. Chumi thim chungchang a sawi zawhah chuan bung 60 chang hmasa berah hian thim aṭanga tho chhuak a, eng turin a hrilh a ni. A hmasa berah chuan eng tur chuan thawh chhuah a ngai. Thima ṭhu reng chung chuan en a theih loh. Chuvang chuan thawh chhuah a ngai. A dawt lehah chuan eng turin mihring hian amahin theihna a nei ngawt lo. Thla khi a eng mawi em em a, Mizote phei c...

Pi Zapi chu kan khuaah rau rau pawh veng tlabirh lama awm a ni a. Vengthlang hmeithai pitar an tih ṭhin kha amah ngei hi a nih ka ring. Ka hriat theih chin aṭangin tuna a awmnaah hian a awm tawh a, chhungte emaw chi leh kuang han ngaihsaktu emaw a neih awm reng reng ka hre ngai lo. A kum zat awm leh a hming pum pawh hria an awmin ka hre lo, tu mahin an sawi ngai lo. Tuna a in pawh hi YMA-in kan saksak a ni a, amah tein tihian a khawsa ve rek rek a. Rual a pawl tam lo khawpin ka hria a, a rualpawl vena ber chu inkhawm hi a ni deuh mai. A dam ṭhat phawt chuan inkhawm a ṭhulh ngai lo a, a lo inkhawm loh hlek erawh chuan a dam lo tihna emaw a ni mai a, kohhran upa ten ngaihsakin an tlawh chhuak vat ṭhin. Chhun lamah hian inah a awm ngai lo khawp a, a in chu thingfakin a do a, Pathianni tih lohah chuan a feh nitin ṭhin. A feh han ti hluai ila, chhungkaw dang anga lo nei erawh a ni lo. Thlanmual ram kang a hreng a, chutah chuan thlai leh anhnah chi hrang hrang bakah vaimim leh fanghmate a ch...

Khatlaah chawhmeh zuarin a ṭ hu ve ṭ hin a. Chawhmeh zuar dangho ṭ hut vak ngai lohna lamah a fal deuhin a ṭ hu ṭ hin. Office haw pahin ka dawr ve fo a, nu fel tak a nih ka ring. A thil zawrh a ṭ hat bik vang emaw, a zawrh tlawn deuh bik vang emawa dawr ṭ hin ka ni lo. Ka dawr fo chhan zawk chu a ṭ hutna laiah khan din a rem deuh vang mai a ni. Chawhmeh dah ṭ hatna tur fridge kan neih loh avangin han inlei khawl chiam a rem lo a, vawi khatah tlemte te leiin ka dawr zin phah hle. Chuvang chu a ni maithei, mi lo chhinchhiah ve a, a chang chuan hmarcha eng i lo mi pe ṭ hin. Hmel hlim sangin tu pawh mai chu a chhawn vek thei a, nu nelawm tak niin ka hria. A i hralh ṭ hat leh ṭ hat loh te zawtin ka titipui ve zauh zauh ṭ hin a, hlawk viau ni lo mah se ei khawp na na na chu a lei ve theih ṭ hin thu min hrilh.   A chawhmeh zawrhnaah hian kum 10 mi vel tur hmeichhe naupang pakhat hian a pui ṭ hin a. A fanu a nih ka ring. A nu hnathawhnaah chuan theih ang angin a lo pui ve a, naupang fel ta...

Hranghlui zaithiam C. Vansanga hla pakhat lar thar leh em em  a awm a, chu chu ‘Kan Damchhan’ tih kha a ni. Aw eng a’n nge maw Khuanu hian Hringnun hi a lo duan le? Thamral leh mai tur hian em ni le? Duh vang rengin kan piang si lo. tiin mihringa zawhna awm leh mihringte rilru tibuai fotu zawhna lian tak kha hla hmangin a rawn puang chhuak a. Engvangin nge he khawvelah hian ka lo pian chhuah ve ringawt a, engvangin nge he leiah hian ka lo awm ve? Ka nun hian eng nge awmzia a neih a, kan nun hian eng hlutna nge a neih ve le? Dam reng hian awmzia a nei meuh em ni? tih inzawtin nun awmze hriat lohna a hring a, chu chuan mahni nunna pawh hlut zo tawh lo turin min hnuk lut a, thalai tam tak an nunna titawpin mual an lo liam ta a ni. Vawiina la dam hram hram keini zingah pawh hian existential crisis an tihin a bawh buai eng emaw zat kan awm ngei ang. Nun hi eng nge maw a awmzia le? Nunna hi engvang nge maw a lo awm ve ringawt le? Thamral leh tur ringawt hian em ni kan lo awm ...

Nunna hi natna mai a nih chang a tam thin a, dam thlakhlelhna reng nei lo tur khawpa hringnun thlipuiin min nuai nawk nawk chang pawh a tam. Nunnaah ni lovin thihnaah zawk damna a awm beisei tlat chang pawh mi zawng zawng hian kan nei tawh vek maithei. Thenkhat, chu kawng chu thlang ta zawk a, an nunna takngial pawh hlut zo ta ngang lo te pawh an awm. Nun hian hlutna reng a neih loh va, khawvel hian mawina a pek theih loh chinah, fiamthu pawhin min tihnuih phak tawh loh hnuah hi chuan chaua kun tlawk tlawk a awl duh khawp. Chu'ng hunah chuan ni thar lo chhuak hian beiseina a rawn chhuahpui ve tawh lo a, fur khua-a chhum leivak a zing pik chun ang hian kan nun chu thawk harsa khawpin a thim chhah thin. Harsatnain min bawh tak tak a, hringnunin min hran khum tak tak hi chuan hlimna leh beiseina tih vel chu engmah lo mai a ni. Min duhsaktute, thian thenkhatte'n thu tha tak tak min han hrilh a, min fuih mawlh mawlh tawk an awm bawk a. Mahse chu'ng thu tha leh ropui pawh chu...

Judai lal naupang tak, kum sawmthum leh kum nga mi chauh a nih laia lal ṭan Jehosaphata kha siam ṭhatna hna thawktu, reformer ropui tak a ni a. A lal tirh phata a hna hmasa ber chu Israel mite do tura indin ngheh a ni. Judai rama kulh nei khua zawng zawngah sipaite dahin ram ven himna lam siam ṭhat hna a thawk nghal mawlh mawlh a. Chu'ng a hnathawh avang chuan chhiah leh lawmman ṭha tak tak a dawng a, lal hausa tak a ni nghe nghe. He siam ṭhat hna a thawhnaah hian tisa leh a lang thei lam siam ṭhat ringawt ngai pawimawh loin, sakhaw lam siam ṭhatna te, a mite rilru siam ṭhat hna pawh a thawk tel a, a ngaihpawimawh ber pakhat a ni. Khawpui ringawt ngaipawimawh loin thingtlang khaw hrang hrang pawh tuam zo tur siam ṭhat hna a thawk a, Judai ram khuatea mite zirtir turin a mi pawimawh tak takte pawh a tir chhuak mawlh mawlh a ni. Chutianga siam ṭhatna hna nasa taka thawktu hnenah chuan Lalpa a awm a, a ram chu a kutah tihnghehin a awm ta reng bawk a ni. Kan baibulah phei chuan 'tu...